• Osmanlı'da Şair Padişahlar ve Mahlasları, Divanları

    Editör: Sadık Doğan
    Tarih: 14 Ağustos 2014 Perşembe
    II.Murat’tan itibaren Osmanlı Padişahlarının birçoğu şairdi. Şair Padişahların divan edebitayatı ananesince ad yerine kullanmış oldukları “mahlas” ları vardı. 
    Şair Osmanlı Padişahları ve Mahlasları Divanları



    İşte Şair Osmanlı Padişahları, Şehzadeleri ve kullandıkları mahlaslar:


    II. Murad - mahlası Muradi (İstenerek, ümid ederek beklenen. Arzu edilen şey.)

    Fatih Sultan Mehmed - mahlası  Avni (Yardım)

    II. Bayezid - mahlası Adli (Hakkaniyet. Adâlet üzere oluş)

    Şehzade Korkut - mahlası Harimi (Çekinmez. Kayıtsız kimse.)

    Cem Sultan

    Yavuz Sultan Selim

    Kanuni Sultan Süleyman - mahlası Muhibbi (Seven, sevgi besleyen anlamında muhible ilgili)

    II. Selim

    Sultan Mehmed

    Şehzade Mustafa

    Şehzade Cihangir

    Şehzade Bayezid

    Sultan III. Murad

    Sultan III. Mehmed - mahlası Adni (Vatan tutmak. Cennette bir makam adı)

    I. Ahmed - mahlası Bahti (Kader. Tâli. Uğur. Alın yazısı. Kısmet. İkbal.)

    II. Osman (Genç Osman) - mahlası Farisi (Acemce, Farsça. İran'la alâkalı)

    IV. Murad - mahlası Muradi (İstenerek, ümid ederek beklenen. Arzu edilen şey.)

    IV. Mehmed

    II. Ahmed

    II. Mustafa - mahlası İkbali (Baht açıklığı. Talih. Refah.)

    III. Ahmed - mahlası Necib (Soyu ve nesli temiz, aslı kerim olan. Cömert. Asilzâde. Güzel huylu ve ahlâklı)

    III. Mustafa - mahlası Cihangir ( Meşhur,  cihanı zabteden fâtih.)

    III. Selim - mahlası İlhami (İlham ile elde edilen ve nâil olunan. İlham ile alâkalı)

    II. Mahmud - mahlası Adli (Adâlete mensup, adâletle alâkalı ilgili.)




    Divân sahibi olan Osmanlı Padişahları



    * II. Murad’ın oğlu Fatih Sultan Mehmed, yaşadığı devrin en güçlü ilim, fikir ve sanat adamlarının elinde yetişmiş olup, divânçe (küçük divân) özelliği gösteren divânı vardır.

    Onun şiirleri Klasik Türk Şiirinin estetik birikimi çerçevesinde yazılmıştır.

    Bunun en tipik örneği aşağıdaki beyittir:

    Bir şâha kul oldum ki cihân ana gedâdur 
    Bir mâha dutuldum ki yüzi şems-i duhâdur

    * Fatih Sultan Mehmed’in oğlu olan Sultan II. Bayezid, Adlî mahlasıyla şiirler yazmış ve divân oluşturmuştur. Aşağıdaki beyit onundur:

    Nice kâfir kal‘asın almak nasîb itdi 
    Hudâ Adli dilber gönlini almak kime makdûr olur.

     * Tarih, felsefe ve tasavvuf konularında derin bir bilgiye sahip olan Sultan Selîm, Sultan II. Bayezid’in oğludur.

     Şiirlerinde Selîmî mahlasını kullanan Sultan Selîm’in Türkçe şiirleri ve Farsça divânı vardır. Aşağıdaki meşhur kıta ona aittir:

    Merdüm-i dîdeme bilmem ne füsûn itdi felek 
    Giryemi kıldı füzûn ekşimi hûn itdi felek 
    Şîrler pençe-i kahrımda olurken lerzân 
    Beni bir gözleri âhûya zebûn itdi felek

    * Kanûnî Sultan Süleyman 46 yıl süren saltanatına zaferler ve savaşlarla birlikte, Muhibbî mahlası ile yazdığı 3000 bine yakın şiir bulunan divânını da sığdırmıştır. Onun şiirlerinde Klasik Türk şiirinin genel özellikleri ile birlikte, yaptığı sefer ve savaşlar da söz konusu edilmiştir.
    Kanunî Sultan Süleyman’ın şu beyti çok meşhurdur:

    ·Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi 
    Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi… 

    * Sultan III. Murad ise, Kanûnî’den sonra en çok şiir yazan padişahtır. Divânında 1701 şiir bulunmaktadır. Şiirlerinde bazen Murâd bazen de Murâdî mahlasını kullanmıştır. Murâdî’nin şiirleri tasavvufî ağırlıklıdır.
    Divânından başka Fütûhât-ı Sıyâm ve Esrârnâme adlı tasavvufî eserleri de vardır.
    Şu beyit onundur:

    Tevhîd-i hû hergiz dilünden eksük olmasun 
    MurâdGer dilersen göstere dîdârını her bâr dost.

    * Bahtî ve Ahmed mahlaslarıyla ile şiir yazmış olan I.Ahmed’in de divânı vardır. Bahtî, şu gazelinde Üsküdar’ın bir eğlence mekânı olduğunu, orada avlandığını ve cirit oynadığını belirtmiştir:  

    Üsküdâr'un bâğ u bağçesini seyrân eyledük 
    Nice günler ‘ıyş idüp zevk-ı firâvân eyledük 
    Gâh derdük bûstânında anun sünbüllerin 
    Gâh güller cem‘ idüp seyr-i gülistân eyledük.

    * Sultan I. Ahmed’in oğlu olan ve “Genç Osman” olarak bilinen II. Osman’ın Fârisî mahlasıyla yazdığı küçük bir divânçesi vardır. Şu anlamlı kıta ona aittir:  

    Şâh oldun ise bir kurı toprak değül misün
    Bay oldun ise katre-i nâ-şâd değül misün
    Dünya evinde zevk u safâ hoşdur ammâ velî
    Rûz-ı cezâda Fârisî mes’ûl değül misün  

    * Şiirlerinde Ahmedî ve Necîb mahlasını kullanan Sultan III. Ahmed.
    Lâle devrinde, zevk ve safanın dorukta olduğu dönemde yaşayan Sultan III. Ahmed’in divânında yer alan şiirleri ise tasavvufî ağırlıklıdır:  

    Hû ile dolmışdur cihân bu sırra sen etme gümân
    Eyle Necîbâ gel figân tekrâr-ı yâhû ile 

    * Selîmî ve İlhamî mahlasıyla şiirler yazan, bestekâr ve Mevlevî kimliği ile tanınan III. Selim, kültüre çok önem vermiş ve etraflarında kültür muhitleri (çevreleri) oluşturmuşlardır. 

    Referans Kaynaklar: 
    *http://blog.milliyet.com.tr/nazansarasatana
    *http://tarihgazetesi.net/
  • İlk Yorumu Siz Yapın " Osmanlı'da Şair Padişahlar ve Mahlasları, Divanları "