• ÖLÜ ÇOCUĞA GAZEL Şiiri ve Federico Garcia LORCA'nın Hayatı Eserleri

    Editör: Sadık Doğan
    Tarih: 1 Ağustos 2014 Cuma
    ÖLÜ ÇOCUĞA GAZEL
    Her akşam üzeri bir çocuk ölür,
    her akşam üzeri Granada’da.
    Her akşamüzeri yerleşir de su
    dostlarıyla konuşur baş başa.
    Yosundan kanatları var ölülerin.
    Bulutlu yel ve duru yel yan yana
    süzülen iki sülündür kuleler üstünde,
    gündüzse yaralı bir oğlan.
    Havada kalmazdı tek kırlangıç gölgesi
    şarap mağarasında rastlayınca ben sana,
    tek bulut kırıntısı kalmazdı yerde
    sen ırmakta boğulup gittiğin zaman.
    Yuvarladı vadi köpeklerle süsenlerini
    bir su devi yıkılınca dağlara.
    Gövden, ellerimin mor gölgesinde,
    bir soğuk meleğiyle, kıyıda cansız yatan.
    Federico Garcia LORCA Hayatı ve Eserleri
    Federico García Lorca (5 Haziran 1898 – 19 Ağustos 1936İspanyol şair ve oyun yazarı, aynı zamanda ressam, piyanist ve bestecidir. İspanya İç Savaşı'nın başlangıcında 38 yaşında iken milliyetçiler tarafından öldürülmüştür.
    federico garcia lorca hayatı eserleri
    Yapıtlarında toplumun zorluklarına ve normlarına karşı koyan İspanyol yazar Federico Garcia Lorca, Granada yakınlarında bulunan Fuentevawueros'ta doğdu. Öğretmen bir anne ile geniş arazilerin sahibi bir babanın oğlu olan Lorca, varlıklı ebeveynlere sahip çocukların gittiği yatılı bir okulda okudu.1917'de önce Granada'da sonra da Madrid'de felsefe ve hukuk tahsili yaptı. Madrid'teki kültür sanat çevresine girerek Luis Banuel, Salvador Dali ve Juan Ramon Jimenez ile tanıştı.

    İlk dramı "Kelebeğin Büyücülüğü"nü alegorik bir dille yazdı. Ancak bu oyun 1920'de sahnelendiğinde büyük bir başarısızlığa uğradı. Federico Garcia Lorca, dram yazarı olarak ilk başarısını 1925 yılında "Mariana Pineda" ile elde etti. Yazılışından iki yıl sonra sahnelenen oyunun dekorlarını Salvador Dali'nin yapmış olması oyunun konusuna güç katan önemli bir unsur olarak değerlendirilir. Lirik özellikler taşıyan ve 19. yüzyıl Endülüs'ünde yaşayan özgürlük kahramanı bir kadının öyküsünün anlatıldığı "Mariana Pineda", Garcia Lorca'nın en büyük teması olan özgürlüğün, aşk ve ölümün içiçe geçmesiyle göze çarpmaktadır. Müziğe de meraklı olan yazar, müzik öğretmeni Manuel de Falla ile birlikte İspanya sınırları içinde varolan halk şarkılarını işlemiş ve bunları birkaç kitabında kullanmıştır.

    Çingene Romansları adlı şiir kitabı nedeniyle Lorca'ya "Endülist çigan şairi" denmiştir. Ne var ki bu şiirleri kendilerini İspanyol şiirini yenilemeyi amaç edinen 1927 kuşağının temsilcisi olduğunu kanıtlıyordu. Her ne kadar Garcia Lorca, Çingene Romansları'nda halk şiirlerine başvurduysa da bunları avantgard sembollerle ustaca birleştirmiştir. 1929 yılında Amerika'ya giden yazar, burada sürrealist şiirler yazmış ve bu şiirleri 1940'da, "New York'ta Şairler" adlı kitabında bir araya getirdi. Makinelerin Dünyası olarak adlandırdığı Amerika'da yaşamaktan hoşlanmadığı için planladığı süreden çok daha önce ülkesine döndü. Garcia Lorca, dram yazarı olarak tiyatroda yenilikler yapmayı amaçlıyordu. Bunu yaparken oyunlarında etkilerini kombine ettiği çok sayıda örneklere yer veriyordu. "Ayakkabıcının Garip Karısı Don" adlı farstan sonra "Perlimplin'in Belisa'yı Bahçede Sevmesi" adlı komik, masalsı unsurlar taşıyan grotesk oda oyununu yayınladı. "Beş Yıl Geçer Geçmez" adlı sürrealist düş oyununda ve yazılmasından tam 45 yıl sonra yayınlanan itiraf dramı "Halk"ta başta gizli dürtüler ve tutkular olmak üzere insanın içinde gizlenmiş olanları açığa çıkartmaya uğraşan bir tiyatro türü yarattı.

    İspanya Cumhuriyeti'nin ilanından sonra Eduardo Ugarte ile birlikte La Barraca adlı gezgin sahneyi kuran Lorca, kırsal kesimlerde yaşayan halka İspanyol klasiklerini tanıtmayı amaçlıyordu. Lorca en önemli eserlerini de bu yıllarda verdi. Artık bir klasik haline gelen "Kanlı Düğün" adlı eserinde İspanya'nın gündelik hayatı üzerinde büyük etkisi bulunan üç tema üzerinde (tutku, zina ve kan davası) durdu. Oyunun konusu oldukça basit bir kurgu üzerine kurulmuştur. Çiçeği burnunda gelin, düğün gününde aşığıyla birlikte kaçar. Damat kısa sürede aşıkların izini bulur. Bu olay her iki genç adamın birbirini öldürmesiyle trajik bir boyut kazanır. Garcia Lorca Kanlı Düğün'de insanı tabiatın karşı konulmaz içgüdüleri olarak gördüğü doğa yasalarıyla toplumsal normlar arasında sıkışıp kalmış bireyler olarak gösterir. Bunu yaparken de antik tragedyaların biçimine başvurur.

    Dona Rosita Bekar Kalıyor ya da Çiçeklerin Dili adını verdiği romansında, insanın hayatını gönlünce yaşamasını engelleyen gelenekleri eleştirdi. Bu romansta Lorca, Amerika'ya giden nişanlısının evlenmemek için kendisini sürekli oyaladığını düşünün Rosita'nın, 25 yıl boş yere beklemesini ve nişanlısının yıllar önce bir başkasıyla evlendiğini duyduğunda yaşadığı hayalkırıklığını anlatır. Yine aynı yıl tatminsiz bir kadının trajedisi olan Yerma'yı kaleme alan Lorca, bu oyununda çocuk sabini olmayı isteyen Yerma ile yalnız cinsel tatmini arzulayan kocası arasındaki ilişkiyi anlatır. Yerma, gençlik yıllarında çok beğendiği bir arkadaşının kendini cinsel olarak tatmin edebileceğini düşündüğü halde katı ahlak yasalarını hiçe sayıp kocası bırakmaya cesaret edemez. Kendi istekleri ile toplumun ahlak anlayışı arasına sıkışan Yerma en sonunda çareyi kocasını öldürmekte bulur.

    Yazar, toplumsal ve ahlaksal zorunlulukların sonuçlarını gözler önüne serdiği son oyunu "Bernarda Alba'nın Evi" adlı oyununda kocasının ölümünden sonra despot Bernarda'nın beş kızını dış dünyayla ilişkisini kesmesini, bu kızlardan sadece Adele'nin annesine başkaldırmasını anlatır. Oyunun sonunda Adele intihar etmiştir ancak Bernarda ailenin itibarı zedelememek adına bu olayı gizlemiştir. 

    Lorca, İspanya İç Savaşı patlak verdikten kısa bir süre sonra ebeveynlerinin evinde tatil yaparken Franko taraftarı Guardia Civil tarafından herhangi bir neden gösterilmeksizin tutuklanmıştır. Federico Garcia Lorca tutuklanışından tam bir ay sonra, 19 Ağustos 1936'da Granada yakınlarındaki Viznar uçurumunda kurşuna dizilmiştir.
    Eserleri:
    *Impresiones y paisajes (İzlenimler ve Görünümler, 1918)
    *Poema del cante jondo (Cante Jondo Şiiri, 1921)
    *Libro de poemas (Şiirler Kitabı, 1921)
    *Oda a Salvador Dalí (Salvador Dali'ye Ode, 1926)
    *Canciones (Şarkılar, 1927)
    *Primer romancero gitano (Çingene Baladları, 1928)
    *Poeta en Nueva York (Şair New York'ta, 1930)
    *Llanto por Ignacio Sánchez Mejías (İgnacio Sançez Mejiyas'a Ağıt, 1935)
    *Seis poemas gallegos (Altı Galiçya Şiiri, 1935)
    *Diván del Tamarit (Tamarit Divanı, 1936)
    *Sonetos del amor oscuro (Kara Sevda Soneleri, 1936)
    *Primeras canciones (İlk Şarkılar, 1936)
    federico garcia lorca bütün şiirleri, kitapları, eserleri

    Federico Garcia Lorca Hakkında Türkçe Eserlerden Seçmeler

    *Seçme Şiirler, Çeviri: Adnan Özer, Yön Yayıncılık, İstanbul
    *Zambak ve Gölge, Çeviri: Kemal Özer-Gülşah Özer, Yordam Yayınları, 
    İstanbul,1990
    *Seçilmiş Şiirler, Çeviri: Sabri Altınel, Adam Yayınları, İstanbul, 1996
    *"Cante Jondo" Şiiri, Çeviri: Sabri Altınel, Adam Yayınları, İstanbul, 1996
    *Federico Garcia Lorca: Bütün Şiirler (4 kitap), Çeviri: Sait Maden, Çekirdek Yayınlar, İstanbul 1996
    *Ne Garip Federico Adında Olmak, Çeviri: Erdal Alova, Can Yayınları, İstanbul, 2006 

    *Federico Garcia Lorca Bütün Şiirleri, Çeviri: Erdoğan Alkan, Varlık Yayınları, İstanbul, 2007

    İSPANYA İÇ SAVAŞI NEDİR? NEDEN VE NASIL OLDU?
    İspanya İç Savaşı, 17 Temmuz 1936 – 1 Nisan 1939 tarihlerinde İspanya’da milliyetçiler ile cumhuriyetçiler arasıda gerçekleşmiş iç savaştır. Savaş, 17 Temmuz 1936′da General Francisco Franco’nun komutasındaki milliyetçi / faşist güçlerin seçimle işbaşına gelen Cumhuriyetçi “Halk Cephesi” koalisyonuna karşı ayaklanmasıyla başlamıştır. Üç yıl süren ve İspanya’da büyük yıkıma yol açan iç savaş, 1 Nisan 1939′da milliyetçilerin zaferi ile sonlanmıştır. Savaşın sonucunda İspanya’da Franco’nun, 1975′deki ölümüne kadar sürecek olan, diktatörlüğü dönemi başlamıştır.

    Hitler ve Mussolini isyanın başlamasından hemen sonra Franco’nun emrine birer uçak filosu göndererek 13,500 kişiyi Fas’tan İspanya’ya taşıdılar. Müteakip günlerde de 200,000′i geçen Alman, İtalyan ve Arap askeri bölgeye sevk edildi. Bunun karşısında Cumhuriyetçiler, SSCB’nin desteği ve muhtelif ülkelerden gelen gönüllülerin desteğini aldılar. Bu savaşta Alman Kondor Lejyonu hava taktiklerini ve teorilerini denemek fırsatı buldu. Bunlar içinde en önemlisi 27 Nisan 1937 yılında Guernica’nın yoğun hava bombardımanı ile yokedilmesiydi.

    İspanya’ya oldukça fazla miktarda tank ve zırhlı araç gönderilmişti. Ne var ki, bunlar, zırhlı birlik teorisine uygun olarak kullanılmadı. Tanklar, piyade destek elemanı olarak kaldı. Bu durum, batılı gözlemcilerin zihinlerinde yanlış imaj bıraktı ve onlar tankın stratejik bir unsur olmadığı yanılgısına düştüler.

    Mart 1939′da Falanjistler, yarım milyon ölü-yaralı, bir milyondan fazla sürgün ve sınırsız tahribata sebep olarak ülkeye hakim oldular. Almanlar deneyim açısından en kazançlı çıkan ülke oldu. İspanya İç Savaşı Hitler’in durumunu güçlendirdi. Fransa üçüncü bir Faşist komşuya sahip oldu.

    Ayrıca Akdeniz’deki bu gerginlik Hitler’in Orta Avrupa’da rahat hareket etmesini; Avusturya ile Çekoslovakya’yı ilhakını kolaylaştırdı. Ayrıca Madrid’i Berlin-Roma Anti Kominterin paktına yakınlaştırdı. 1940′da Çelik Pakt adını alacak olan üçlü dayanışmanın temelleri de atılmış oldu.
    Kaynak:*http://www.poets.org/poetsorg/poet/federico-garcía-lorca *http://www.garcia-lorca.org/Federico/Biografia.aspx *http://www.insanokur.org/?p=16455 *http://lorca-kimdir.cix1.info/
  • İlk Yorumu Siz Yapın " ÖLÜ ÇOCUĞA GAZEL Şiiri ve Federico Garcia LORCA'nın Hayatı Eserleri "