Türkiye'nin ilk 1 Mayıs şiiri

1 Mayıs denildiğinden bu topraklarda ilk 1 Mayıs şiirini yazmış olan şair  Yaşar Nezihe Bükülmez ’i (17 Ocak 1880 - 5 Kasım 1971) hatı...

Türkiye'nin ilk 1 Mayıs şiiri
1 Mayıs denildiğinden bu topraklarda ilk 1 Mayıs şiirini yazmış olan şair Yaşar Nezihe Bükülmez’i (17 Ocak 1880 - 5 Kasım 1971) hatırlamamak olmaz. Yaşar Nezihe Bükülmez, Osmanlı’nın son döneminde yaşamış İstanbullu bir kadın şairdir.

Gerçekçi şiirin ilk örneklerini vermiş bir kadın şair olan Bükülmez, Amele Cemiyeti’ne üye olmuş; militan şiirler yazmış; toplumsal konulara ilişkin düşüncelerini düzyazılarıyla açıklamıştır. Bu yüzden suçlanmış, koğuşturmalara, iftiralara uğramıştır.

Bükülmez, 17 Ocak 1880 günü Silivrikapı’da Hünkâr İmamı Sokağı’nda yoksul bir evde doğdu. Bahçesaray’lı Tatar bir ailenin kızı olan annesi Kaya ( sonra Eda ) Hanım ve diğer dört kız kardeşi o doğduktan sonraki yıllarda veremden öldüler.

Kantar İdaresi’nde memur, geçim sorunları altında ezilen alkolik bir kişi olan Bükülmez'in babası, gizlice mahalle mektebine yazılan Yaşar Nezihe’yi okumak istemesi nedeniyle evden kovmuş ve şair’in kendi anlatımına göre, dere kenarlarından papatya, ısırgan otu, deve dikeni, ebegümeci tohumları toplayarak aktarlara satıp kazandığının kırk parasını mahalle mektebinin hocasına, kırk parasını da kalfaya vererek bir süre okuma isteğini doyurmak için çabalamış...
Ancak bir yıl mahalle mektebine devam edebilen Bükülmez'in aldığı eğitimin tamamı bu kadar olmakla beraber; yaşamı süresince geçimini sağlamasına büyük ölçüde yardımcı olacak dikiş - nakışı da yine bu dönemde komşu kızlarından edindi.
Aruzla şiir yazmayı kendi kendine öğrendi
Yaşar Nezihe, edebiyatı, aruzla şiir yazmayı kendi kendine öğrenmiş ve taş basması ne kadar aşk kitabı varsa hepsini satın alıp okumuş.

İlk şiiri on beş yaşındayken “Malûmat” gazetesinde yayımlanan Bükülmez'in şarkı formunda veLeyla Feride imzasıyla yayımlanan bu şiiri Ahmet Rasim tarafından çok beğenilmiş!
Şiirlerini genellikle Mazlume ve Mahmure takma adlarıyla yayımlanan Bükülmez, o günleri şöyle anlatıyor: “ Eski zaman dergilerinde en çok benim şiirlerim yayınlanırdı. Bunların tümü yaslı, dertli ve acılı şeylerdi. Bestelenen bir iki şarkım vardır ki, meyhanelere devam eden mutsuz kişileri ağlatırdı!”
1901 yılında Terakki gazetesinde yazmaya başlayan Bükülmez, “Hanımlara Mahsus Gazete” nin adeta daimi yazarı olmuş ve “Sabah”, “Menekşe”, “Kadın Yolu” ve “Kadınlar Dünyası” gibi dergilerde yıllarca şiirlerini yayımlamıştır.

Şiirlerini 1913 yılında “Bir Deste Menekşe” adlı kitapta toplayan ve kendisini edebiyatımızda acıların şairi olarak tanıtan “Feryatlarım” şiir kitabı 1924 yılında yayımlandı. “Nevsal” adlı yayında kısa biyografisi, Akşam ve Tanin gazetelerinde yaşamını anlatan iki kupür yayımlandı.

Asıl ilginç olanı: Bir Alman olan Prof.Dr. Martin Hartmann’ın 1919 yılında Berlin’de yayımlanan, “Dichter Der Neuen Türkei” adlı antolojisinin 81-83. sayfaları Yaşar Nezihe’ye ayrılmıştı. Edebiyat tarihçilerinin ise o ana kadar bir kadın şair olarak Yaşar Nezihe hakkında bilgileri yoktu. Bu yıllarda Alman “sol” akımları, Spartakist sempatizanlar Türkiye’ye gidip geliyorlardı. Hartmann’ın bu yollardan Yaşar Nezihe’nin adını duyabilmiş olduğu düşünülüyor.

Yaşar Nezihe yaşamı süresince üç kez evlenip boşanmış; iki kez intihar girişiminde bulunmuş. Yaşar Nezihe Hanım, ilk aşkı Hilmi çavuş ile iki yıl, elli gün evli kaldığı eski kocası Yusuf Niyazi Bey ile de 1911 yılından itibaren kırk yıl mektuplaştığı bilgiler arasında.

Kırk beş yıl memurluk yaptıktan sonra 1912 yılında koleradan ölen babasından kendisine 45 kuruş maaş bağlanması üzerine Yaşar Nezihe bu komik maaşı gazetelere mektup göndererek protesto etmiş, bir yıl sonra şiirleri ve bu yazılar nedeniyle hakkında soruşturma açılmış.
Yaşam ve geçim sorunları karşısında asla pes etmeyen; her türlü işe girip çıkmış bir kadın olan Bükülmez; Darphane’de işçi olarak da çalışmış. Eşlerinin üstüne kuma getirme isteklerine direnmiş; böyle bir şeyi kabul etmeyerek kadınlık onurunu korumuş, çocuklarını yanına alarak onları terk etmiş.


İşte Yaşar Nezihe’nin yazdığı Türkiye’nin ilk 1 Mayıs şiiri:

1 MAYIS
Ey işçi…
bugün hür yaşamak hakkı seninken
Patronlar o hakkı senin almışlar elinden.
Sa’yınla edersin de “tufeyli”leri zengin
Kalbinde niçin yok ona karşı yine bir kin?
Rahat yaşıyor, işçi onun emrine münkâd;
Lakin seni fakr etmede günden güne berbâd.
Zenginlere pay verme, yazıktır emeğinden.
Azm et de esaret bağı kopsun bileğinden.
Sen boynunu kaldır ki onun boynu bükülsün.
Bir parça da evlatlarının çehresi gülsün.

Ey işçi…
mayıs birde bu birleşme gününde
Bişüphe bugün kalmadı bir mani önünde…
Baştanbaşa işte koca dünya hareketsiz;
Yıllarca bu birlikte devam eyleyiniz siz.
Patron da fakir işçilerin kadrini bilsin
Ta’zim ile, hürmetle sana başlar eğilsin.
Dün sen çalışırken bu cihan böyle değildi.
Bak fabrikalar uykuya dalmış gibi şimdi.
Herkes yaya kaldı, ne tren var, ne tramvay
Sen bunları hep kendin için şan-ü şeref say…
Birgün bırakınca işi halk şaşkına döndü.
Ses kalmadı, her velvele bir mum gibi söndü.
Sayende saadetlere mazhar beşeriyet;
Sen olmasan etmezdi teali medeniyet.
Boynundan esaret bağını parçala, kes, at!
Kuvvetedir hak, hakkını haksızlara anlat.
Kaynakça: 
*http://www.turnusol.biz/public/isim.aspx?id=600&isim=M.%20Utku%20%DEent%FCrk
*http://www.istanbulkadinmuzesi.org/yasar-nezihe 

YORUMLAR

Ad

1 Mayıs Şiirleri , 1 , 10 Kasım Şiirleri , 5 , 15 Temmuz Şiirleri , 1 , 2 Temmuz Sivas Katliamı Şiirleri , 2 , 24 Kasım Öğretmenler Günü Şiirleri , 1 , a. kadir , 1 , abdurrahim karakoç , 2 , adnan yücel , 5 , afşar timuçin , 1 , ahmed arif , 3 , ahmet erhan , 3 , ahmet günbaş , 1 , ahmet haşim , 1 , ahmet muhip dıranas , 1 , ahmet necdet , 1 , ahmet oktay , 1 , ahmet selçuk ilkan , 1 , ahmet telli , 2 , alfonsina storni , 1 , ali rıza ertan , 3 , alper meşe , 1 , Ankara Şiirleri , 2 , Anne Şiirleri , 4 , arkadaş z. özger , 9 , asım gönen , 1 , aşık seyit nesimi , 1 , aşık veysel , 2 , Aşk Şiirleri , 32 , ataol behramoğlu , 4 , Atatürk Şiirleri , 5 , attila ilhan , 12 , aziz nesin , 3 , bahtiyar vahapzade , 1 , bayburtlu zihni , 1 , bedirhan gökçe , 1 , bedri rahmi eyüboğlu , 4 , behçet aysan , 5 , behçet necatigil , 5 , bejan matur , 1 , bertolt brecht , 1 , bestelenen şiirler , 22 , birhan keskin , 1 , biyografi , 15 , cahit külebi , 4 , cahit sıtkı tarancı , 1 , cahit zarifoğlu , 1 , can yücel , 8 , cemal safi , 1 , cemal süreya , 8 , cengiz aytmatov , 1 , cevat çapan , 1 , cevdet kudret , 1 , ceyhun atuf kansu , 1 , Çanakkale Savaşı Şiirleri , 1 , Çocuk Şiirleri , 6 , didem madak , 1 , ece ayhan , 3 , edebiyat dergileri , 25 , edebiyat haberleri , 91 , edgar allan poe , 2 , edip cansever , 4 , editörün seçimi , 10 , enis batur , 1 , enver gökçe , 2 , ercişli emrah , 2 , erdal öz , 1 , ernosto che guevara , 1 , esat selışık , 1 , etkinlik , 21 , fatih akça , 1 , fazıl hüsnü dağlarca , 6 , federico garcia lorca , 1 , fuzuli , 1 , gonca özmen , 1 , gülten akın , 3 , hacı bektaş veli , 1 , hacı gürhan , 1 , halil soyuer , 1 , halim yağcıoğlu , 1 , halim yazıcı , 1 , Hapishane Mahpusluk Şiirleri , 1 , harun özmen , 1 , hasan bayrı , 1 , hasan hüseyin korkmazgil , 2 , hatice kundakçı , 1 , Hayat Yaşam Şiirleri , 3 , haydar ergülen , 2 , hikmet okuyar , 1 , hilmi yavuz , 1 , hüseyin haydar , 3 , ilhan berk , 2 , ismail biçer , 1 , ismet özel , 1 , İstanbul Şiirleri , 2 , James Oppenheım , 1 , kadir aydemir , 1 , kahraman tazeoğlu , 1 , karacaoğlan , 2 , kenan yücel , 2 , kitap , 38 , köşelerde şiir , 33 , küçük iskender , 3 , lale müldür , 1 , Listeler , 6 , louis aragon , 1 , m. nihat malkoç , 1 , m. sunullah arısoy , 1 , mateya matevski , 1 , mehmet akif ersoy , 2 , melih cevdet anday , 4 , metin altıok , 5 , metin cengiz , 1 , metin eloğlu , 1 , mihrî hatun , 4 , murat ince , 1 , murathan mungan , 2 , muzaffer tayyip uslu , 2 , müesser yeniay , 2 , nazım hikmet , 20 , necati cumalı , 1 , necip fazıl , 3 , nevzat çelik , 1 , neyzen tevfik , 2 , nihat behram , 1 , orhan seyfi orhon , 1 , orhan veli kanık , 7 , ömer hayyam , 1 , ömer turan , 6 , özdemir asaf , 3 , özdemir ince , 1 , Özgürlük Şiirleri , 3 , pablo neruda , 5 , paul eluard , 1 , refik durbaş , 2 , rıfat ılgaz , 2 , rıza tevfik bölükbaşı , 1 , röportaj , 7 , rüştü onur , 1 , sabahattin ali , 2 , sadık doğan , 11 , sait maden , 2 , selahattin yolgiden , 1 , sennur sezer , 2 , serkan engin , 1 , seval esaslı , 1 , sezai karakoç , 2 , sina akyol , 1 , Sponsorlu , 12 , stepan sçipaçyov , 1 , sylvia plath , 1 , şiir yarışmaları , 83 , şiirler , 98 , şükrü erbaş , 2 , tuğrul tanyol , 1 , turgay fişekçi , 1 , turgut uyar , 6 , Ulus Yurt Vatan Şiirleri , 2 , Umut Şiirleri , 11 , ülkü tamer , 2 , ümit yaşar oğuzcan , 4 , vahittin bozgeyik , 1 , vedat türkali , 1 , victor hugo , 1 , video belgesel , 12 , video edebiyat , 5 , video şiirler , 18 , Wallace Stevens , 1 , william shakespeare , 1 , yalçın ergir , 1 , yaşar nabi nayır , 4 , yaşar nezihe bükülmez , 1 , yılmaz erdoğan , 1 , yılmaz odabaşı , 2 , yunus emre , 6 , yunus nadi , 2 , yusuf hayaloğlu , 2 ,
ltr
item
Mazeretim Şiirdir: Türkiye'nin ilk 1 Mayıs şiiri
Türkiye'nin ilk 1 Mayıs şiiri
http://4.bp.blogspot.com/-yLyIMQjdYaM/U9LG2yFMszI/AAAAAAAAC2U/OuBKBV7L_l0/s1600/T%C3%BCrkiye'nin+ilk+1+May%C4%B1s+%C5%9Fiiri.jpg
http://4.bp.blogspot.com/-yLyIMQjdYaM/U9LG2yFMszI/AAAAAAAAC2U/OuBKBV7L_l0/s72-c/T%C3%BCrkiye'nin+ilk+1+May%C4%B1s+%C5%9Fiiri.jpg
Mazeretim Şiirdir
http://www.mazeretimsiirdir.com/2014/05/turkiyenin-ilk-1-mays-siiri.html
http://www.mazeretimsiirdir.com/
http://www.mazeretimsiirdir.com/
http://www.mazeretimsiirdir.com/2014/05/turkiyenin-ilk-1-mays-siiri.html
true
283691607085523033
UTF-8
Tüm İçerik Yüklendi Herhangi bir içerik bulunamadı. TÜMÜNÜ GÖR Daha Fazlasını Oku Cevapla Cevabı İptal Et Sil Editör Anasayfa SAYFALAR YAZILAR Hepsini Gör BUNLARLA DA İLGİLENEBİLİRSİNİZ İLGİLİ KATEGORİ ARŞİV ARA TÜM İÇERİKLER Alakalı İçerik Bulunamadı. Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Şimdi 1 dk önce $$1$$ dakika önce 1 saat önce $$1$$ saat önce Dün $$1$$ gün önce $$1$$ hafta önce 5 haftadan fazla İzleyiciler Takip Edin BU İÇERİK ÖNEMLİDİR Kilidi açmak için paylaşın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panonuza kopyalanmıştır. Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy